ImperadorYONGZHENG,.,AMPLIFICAÇAODOSANTODECRETOVersãoPortuguesaeOrganizaçãodePedroNolascodaSilvaPrefáciodeAntónioArestaEdiçãoFac-similadaFundaçãoMacau1995
FichaTécnicaTítuloOriginal:"ManualdaLínguaSinicaEscriptaeFallada.PrimeiraParte.LínguaSinicaEscripta.Traduçãoda"AmplificaçãodoSantoDecreto",2Qvolume.CompiladoporPedroNolascodaSilva.EdiçãodoAutor,TypographiaMercantil,Macau,1903.EdiçãoFac-similada:©FundaçãoMacau,1995Editor:FundaçãoMacauApartado3052MacauTiragem:1000exemplaresImpressão:TipografiaMacauHungHengLda.ISBN:972-8I47-47-3
NotadoEditorNoâmbitodasatribuiçõesculturaisquelheestãocometidas,aFundaçãoMacauorgulha-sedeapresentaraediçãofac-similadada"AmplificaçãodoSantoDecreto",doimperadorchinêsYongzheng,integradanumaobradidácticadedicadaaoestudodalínguachinesa,planificadaporumdosmaioressinólogosportugueses,PedroNolascodaSilva.A"AmplificaçãodoSantoDecreto",apesardeserumClássicoépraticamentedesconhecidaemlínguaportuguesapeloquenosparecemuitooportunaestanovaedição,organizadaeprefaciadapeloProfes-sorAntónioAresta.AntónioRodriguesJúniorPresidentedaFundaçãoMacau
PrefácioSobacapadeummanualescolardelínguasínicaescrita,anódinoeigualatantosoutros,podemencontrar-seinesperadassurpresas.Éoquesucedecoma"AmplificaçãodoSantoDecreto",ondeapardeumdidactismoexemplarseempreendeapedagogiadeumaideologia,apedagogiadoneo-confucionismo,cujoremaçadofascíniopermaneceatéàactualidade.A"AmplificaçãodoSantoDecreto"éumverdadeiromanualdeinstruçãocívica,éticaepolítica,obedecendoaosparâmetrosdamaispuraortodoxiaconfuciana,destinadoaopovochinês.Estaobrasetecentistaéconsideradacomoumadasmarcasmaisduradouras,sobreaeducaçãoeainstruçãopopulares,produzidaspeladinastiaQing,cujadoutrinaçãoconfucianafoiocimentoparaaunidadeecontroledoimpério.O"SantoDecreto",santocomosignificadodesábio,foiorigináriamenteredigidopeloimperadorShunzhi,ofundadordadinastiaQing,tendosidosucessivamenteamplificadooudesenvolvidoporseufilhoKangxieporseunetoYongzheng.Assim,omesmocorpodoutrinal,o"SantoDecreto",manteve-seemvigordurantedoisséculos.AopçãodePedroNolascodaSilva(1842-1912)porestaobranãoterásidofruto---ioacaso.Homemcultoeinformado,trouxeparaaeducaçãoportuguesaosvaloresaxiais·daortodoxianeo-confucianaqueeramdeextremautilidadeparaacompreensãodosquadrosmentaisqueenformavamacondutadoshomensdoimpériodomeio.EaRepartiçãoTécnicadoExpedienteSínico,quechefioude1885a1892,eraumorganismogovernamentalespecialmentevocacionadoparaamediaçãolinguística,entrea.sociedadeglobaleaadministração.É,pois,compreensívelqueainstruçãoteóricadosintérpretes-tradutoresfosseamaisabrangentepossíveldadaagranderesponsabilidadedasfunçõesquelhesestavamcometidas.Contudo,a"AmplificaçãodoSantoDecreto",enquantomanualdidáctico,vemmostraralarguezadehorizontesdaacçãopedagógicaeculturaldePedroNolascodaSilva,elepróprioenvolvidonotrabalhodealgumascomissõesgovernamentaisquetinhamporobjectivoreformarainstruçãopública.Quandoasescolasoficiais,porcircunstancialismoshistóricosbemconhecidoseimportadosdoreino,poucomais
eramdoqueoficinasliteráriasereligiosas,queapoiosouquecooperaçãolegislativapoderiateroensinoinstitucionalizadodalínguachinesa?AprimeirasubversãoaestesistemaquerepousavanumanacronismoparalisanteveiodaAssociaçãoPromotoradaInstruçãodosMacaenses,daqualPedroNolascodaSilvafoiumdosfundadoreseumdosmaioresimpulsionadores.Estaestratégiademudançaprocuravaconciliarasexpectativaseducacionaiscomosventosdahistóriaecomasmotivaçõesindividuais.Aprimaziaconcedidaaoensinotécnicoecomercialnãopoderiadescuraraformaçãointegraldoaluno.Ea"AmplificaçãodoSantoDecreto"poderiaserumbommotivodereflexãoporqueeraimportanteharmonizarosinteressespolíticoscomosinteressesdoscidadãos:esseobjectivoseriaseguramentealcançadoquandofosseintroduzidaumaapreciaçãomaiordamentalidadechinesanointeriordoscurriculuns,deumaformamaiscooperativaeeficaz.Deresto,ofitopedagógicoeradireccionaramenteparaanecessidadedeestudarasqualidadesdaautoridadeconfiguradahierarquicamenteedotadadeumaredeformaldecomunicação,enfatizando-seovalordaortodoxia.TudoistoécompreensívelsenoslembrarmosqueMacautemumalongahistóriadefascinaçãodependentededoisarquétiposimperiais,oportuguêseochinês.A"AmplificaçãodoSantoDecreto"foiumaoportunidadeparasereinteriorizaremosvaloresdehierarquia,detolerânciaoudeobediência,comovirtudescardiaisparaqueasmudançasconjunturaisnãotrouxessemefeitosdevastadoresparaaorganizaçãodasociedade.Enãorestamdúvidasdequealiçãofoiassimilada.AntónioAresta
ObrasdePedroNolascodaSilvaa)CírculodeConhecimentosemPortuguêseChina.Parausodosqueprincipiamaaprenderalínguachinesa.TypographiaGuedes,Hongkong,1884,145pp.b)FabulasTypographiaMercantil,Macau,1884,55pp.c)PhrasesUsuaesdosDialectosdeCantãoePekingTypographiaPopular,Macau,1884,45pp.d)GrammaticaPraticadaLinguaChinesa.Typographiado'CorreioMacaense',Macau,1886,341pp.e)VocabulárioePhrasesdosDialectosdeCantãoePekimparausodosAlumnosdaEscolaCentraldeMacau.TypographiaMercantil,Macau,1889,123ppf)CompilaçãodePhrasesUsuaesedeDialogasnosDialectosdePekingeCantãoparausodosAlumnosdaEscolaCentraldeMacau.TypographiaNoronha,Macau,1894,130pp.g)OsRudimentosdaLínguaChinesaparausodosAlumnosdaEscolaCentraldoSexoMasculino.TypographiaNoronha,Macau,1895,66pp.h)ManualdaLínguaSínicaEscriptaeFallada:2ªParte.LínguaSínicaFallada.Vocabulario.TypographiaMercantil,Macau,1901,190pp.i)ManualdaLínguaSínicaEscriptaeFallada:lªParte.LínguaSínicaEscripta.NoçõesPreliminareseLiçõesProgressivas.TypographiaMercantil,Macau,1902,234pp.
j)LínguaSínicaEscripta,TraducçãodaAmplificaçãodoSantoDecreto.TypographiaMercantil,Macau,1903,145pp.k)ManualdeLínguaSínicaEscriptaeFallada:2ºParte.LínguaSínicaFallada.PhrasesUsuaes,DialogaseFormulasdeConversação.TypographiaMercantil,Macau,1903,187pp.1)AoPúblico:Emdefesada'AssociaçãoPromotoradaInstruçãodosMacaenses'agredidapeloBoletimdoGovernoEcclesiasticodaDiocesedeMacaupelopresidentedamesmaassociaçãoTypographiaN.T.Fernandes&Filhos,Macau,1908,48pp.m)BussuladoDialectoCantonense.Macau,1911,262pp.(EstaobrafoivertidaparaalínguaitalianapeloRev2.MárioAcquistapace,"BussuladeiDialectodiCanton".Traduzionnegentilmenteconcessadella'BussoladoDialectoCantonense'deiSignorePedroNolascodaSilva,ScuolaTipograficaSalesiana,Macau,s\:l,475pp.)n)TextoChinêsdaBussoladoDialectoCantonense.AdaptadoparaasEscolasPortuguesasdeMacau.Macau,1912,130pp.o)LivroparaoensinodaLiteraturaNacional(KuokManKauFoShu).Traduzidoemportuguês.TypographiaMercantil,Macau,1912,2vols.,61+83pp.
~IANUALDALI~GUASINICAESCRIPTAEFALLADAPRIMEIRAPARTEINGUABINICAESCRIPTATRADUCÇÃODA'implifiGaçãodo&anta[)0or-eto.''2.ºVOLUl\íECOMPILADOPORPEDRONOLASCODASILVA_.,_.,.1~,--l\IACAU'l'Yl'OGRAI'HIA:r.mncAXTif,1903