ANTÓNIOCARMO1•1/--'ÀLo'f!gaMar.çh'},das_~~Re.i.ies-na-China·~ndªf;:Macau
UMANOVACOLECÇÃOPÓSumafaseinicialemquesededicouquaseexclusivamenteàgestãodaUniver-sidadedaÁsiaOriental,entretantoadquiridapeloGovernoeàpreparaçãodocaminhoparaacriaçãodaUniversida-dedeMacau,aFundaçãoMacauveioaalterarosseusestatutosem1992,iniciandonessaalturaumanovaetapadasuaacçãodedesenvolvi-mentodaculturadesteTerritório."Pensar,estudaredivulgarMacau,noquadrodasuaidentidadecomoponteentreoOcidenteeoOriente",constituem,segundooseupresidente,Dr.AntónioRodriguesJúnior,afinalidadeprincipaldaInstituição,cujoConselhodeCuradoresépresididopeloGovernador.Nesseespírito,aFundaçãotemvindoafirmarprotocolosdecooperaçãocientíficaetécnicacomentidadesportuguesas,chinesasedeoutrospaíses,promovendoprojectosdeinvestigaçãonasáreasdaEducação,Cultura,CiênciaeTecnologia,emqueMacauésempreodenominadorcomum.Aediçãodesteprimeironúmeroda"ColecçãoAsianostra"insere-senapolfticadeactividadesculturaisdaFundação,aqual,alémdeapoiartrabalhosdeinvestigaçãodepessoaseinstituiçõesaquiradicadas,pretendeaindaeditarumabibliotecabásicasobreopanoramahistórico-culturaldeMacau,emPortuguêseChinês.Aconcessãodebolsasdeestudo,ainstituiçãodeumprémioanualparaaCiênciaeInvestigaçãoCientíficaeasligaçõesàsInstituiçõesdeensinosuperiordoTerritório,consti-tuemoutrastantasáreasprivilegiadasnaestratégiasócio-culturaldaFundação.AASIANOSTRA,quedeuonomeàcolecção,éumaAssociaçãosemfinslucrativoscriadaem1992emMacau,comoobjectivodeestudaraculturaeacivilizaçãodoOrienteedoOcidente,tomandoMacaucomolugardeencontro.Nesseâmbito,aAssociaçãopromovearealizaçãomensaldepalestrasentreosseusassociados,lançouemMaiodesteanoumarevistasemestralquebaptiwucomonomedeASIANOSTRA-RevistadeCulturaPortuguesatÚJOriente,epensadivulgaroutrosensaiosnestacolecção,abrangendoáreastãodiversascomo·6ria,Literatura,Arte,Linguística,Geografia,•·~oeFilosofia,entreoutras.
ALONGAMARCHADASRELIGIÕESNACHINA
ANTÓNIOCARMOALONGAMARCHADASRELIGIÕESNACHINACOLECÇÃOASIANOSTRA-N.º1FundaçãoMacau1994
TítulooriginalALongaMarchadasReligiõesnaChinaAutorAntónioDuartedeAlmeidaeCarmoEdiçãoFundaçãoMacauRuadaPraiaGrande,Edif.SiToi,13.ºTelef.345977•Fax:345979MacauColecçãoAsianostra,n.º1FotografiaseDesenhoAntónioCarmoExceptuam-seasseguintesfotografias,porcujareproduçãoaquiseregistamosdevidosagradecimentos:1O,11e12-NatalinoWong;33-RosaMariaAbreu;40e42-DiocesedeXangai;46-NewStarPublishers,Pequim;47-NewWorldPress,Pequim;52e56-ShenzhenSplendidChinaDevelopmentC.º,Shenzhen,R.P.C.CapaTemplodoCéu,obra-primadaarquitecturaMing,ondeoImperador(ofilhodoCéu),cumpriaanualmenteoritualdeimplorarboascolheitas,comomedianeiroentreoscéuseoPovo(fotografiaearranjográficodoautor).FotocomposiçãoRigorTexto,Lda.-MacauImpressãoeAcabamentoTipografiaMartinhoSelecçãodeCoresHi-ColourScanningGraphicsFactory,Ltd.1.•EdiçãoSetembrode1994Tiragem1.500exemplaresISBN-972-8147-15-5DireitosdaprimeiraediçãoreservadospelaFundaçãoMacau.Nenhumapartedestapublicaçãopodeserreproduzidaoutransmitidaporqual-querformaouqualquerprocesso,electrónico,mecânicooufotográfico,inclu-indofotocópia,xerocópiaougravação,semautorizaçãopréviaeescritadoedi-tor.Exceptua-senaturalmenteatranscriçãodepequenostextosoupassagensparaapresentaçãooucríticadolivro.Estaexcepçãonãodevedemodonenhumserinterpretadacomosendoextensivaàtranscriçãodetextosemrecolhasanto-lógicasousimilaresdonderesulteprejuízoparaointeressepelaobra.Ostrans-gressoressãopassíveisdeprocedimentojudicial.
;INDICECOMOosOURIÇOS...................................................................................................8AsGRANDESRELIGIÕESNOMUNDO.........................................................................12UMA"ANTIGUIDADE"BEMVIVA:ARELIGIÃOTRADICIONALDACHINA.................13AsRELIGIÕESNACHINA,HOJE:ALGUNSNÚMEROS.................................................21MESTREKONGREABILITADO?0ACIDENTADOPERCURSODOCONFUCIONISMO.....................................................................24FILÓSOFOSINCONFORMISTASERELIGTOSOSSINCRETISTAS:O(s)TAOÍSMO(s).................................................................32UMARELIGIÃOESTRANGEIRASINIZADACOMÊXITO:OBUDISMO............................410ISLÃONOIMPÉRIODOMEIO................................................................................59CRISTÃOSNACHINA(NESTORIANOS,CATÓLICOS,PROTESTANTES,ORTODOXOS).......................................................................65UMAHISTÓRIAATRACEJADOVERMELHO...........................................................67AIGREJACATÓLICAHOJE,SOBOREGIMECOMUNISTA......................................72CRISTÃOSPROTESTANTES:AUMENTANDOSEMPRE............................................83OsPOUCOSORTODOXOSQUERESTAM...............................................................90AsRELIGIÕESDASMINORIAS...................................................................................93ANOVARELIGIÃODOESTADO:OCOMUNISMO.........................................................107QUEFUTUROPARAASRELIGIÕESNACHINA?..........................................................113BREVESNOTASBIBLIOGRÁFICAS........................................................................120ALGUNSTRABALHOSDOAUTORQUEABORDAMOTEMADASRELIGIÕESNAÁSIA...............................................................127
NTÓNIODuartedeAlmeidaeCarmo,de57anos,casadoepaide7filhos,énaturaldeAngola.LicenciadoemCiênciasSociaisePolíticas,pelaUniversi-dadeTécnicadeLisboa,aguardaamarcaçãodeprovasdedoutoramentonaquelaUniversidade(InstitutoSuperiordeCiênciasSociaisePolíticas),comumatesesobreAIgrejaCatólicanaChinaeemMacau,nocontextodoSudesteAsiático-PresenteeFuturo.Tendocolaboradoem------~-jornaiserevistasnasterrasondeviveuetrabalhou(Angola,Goa,Timor,Lisboa,Alentejo,Macau),temmaisde120títulospublicados,desderomancespoliciais,aensaios,contos,teatroradiofónico,reportagens,artigos,traduções,entrevistas,conferênciasepalestras.NaentãoÍndiaPortuguesaconquistouosprimeirosprémiosnasmodalidadesdecontoeteatroradiofónico,nosJogosFloraisdeGoade1952.Algunslivrospublicados:OPovoMambai.ContribuiçãoparaoestudodoPovodoGrupoLinguísticoMambai-Timor(tesedelicenciatura,ISCSP,Lisboa,1965),OSermãodaMontanhanoMovimentodosCursilhosdeCristandade(Braga,1985),JoãoViueAcreditou(Macau,1990),Aciden-tesdeTrabalhoeDoençasProfissionaisnaIndústriaGráfica(co-autor,Luanda,1975),ManualdeSocorrismoElementar(co-autor,Lisboa,váriasediçõesdesde1978),PedagogiaparaCursosIntensi-vos(Fundetec,Lisboa,1986).DedicounumerososartigosepalestrasaoestudocientíficodolençolfunerárioqueenvolveuJesusCristo(ofamososudáriodeTurim)tendoempreparaçãoumlivrosobreoproblemadasuaautenticidade,emqueapresentaráostrabalhosdesenvolvidospelacomunida-decientíficainternacional,antesedepoisdostestesefectuadospelocarbonocatorze.Participouemváriasexposiçõescolectivasdedesenhoepintura,tendopublicadotambémcarica-turasedesenhosdeilustraçãoemlivros,catálogosefolhetosdiversos.EmMacau,ondeexerceasuaactividadeprofissio-naldesde1986(primeironoGabinetedoGovernadoreacrualmenrenaDirecçãodosServiçosdeEducaçãoeJuventude),temescritoparaquasetodososjornaiserevistasqueaquisepublicam.Entreoutrasactividades,dirigiuo1.°FestivalInternacionaldeMúsicadeMacau(1987)ecolaboroucomaDiocesenaorganizaçãoeregênciadeencontros,cursosbíblicoseretiros.
COLECÇÃOAsIANOSTRA-N.01ISBN-972-8147-15-5